Kitap Cevapları TIKLA
Test Çöz TIKLA

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Sayfa 126-127-128-129-130 Cevapları

[giris]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 126-127-128-129-130 Cevapları ve Soruları[/giris] [syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 126[/syf]

4. KARIŞIMLARIN AYRILMASI

Yerden bir avuç toprak alıp incelediğinizde toprağı oluşturan farklı özellikteki maddeleri seçebilirsiniz. Toprak bir karışımdır. Denizler, göller, kayaçlar, hava ve petrol gibi maddeler de farklı özellikteki saf maddelerin karışımı hâlinde doğada bulunur. Günlük yaşamda kullandığınız eşyaların, giydiğiniz kıyafetlerin, yediğiniz yiyeceklerin çoğu birer karışımdır. Karışımlarda yararlı maddeler, istenmeyen maddelerle karışmış hâlde bulunabilir. Bilim insanları karışımlardaki yararlı maddeleri istenmeyen maddelerden ayırmak için çeşitli ayırma yöntemleri geliştirmişlerdir. Bu yöntemlerde karışımı oluşturan maddelerin çeşitli fiziksel özelliklerinden yararlanılır.

Bu fiziksel özellikler şekil, yoğunluk, fiziksel hâl (katı, sıvı, gaz), hacim, erime ve kaynama noktası, mıknatıstan etkilenme, elektriklenme olabilir. Karışımı ayırmak amacıyla kullanılan yöntemlerin tamamı karışımı oluşturan maddelerin uygun bir ayırt edici özelliğine ve bu özelliğin farklı olmasına dayanır. Özellik farkı ne kadar belirgin ise ayırma işlemi o kadar kolay gerçekleşir. Karışımı oluşturan maddelerin sayısı birden fazla olabilir. Bu durumda karışımı ayırmak için birden çok ayırma işleminin uygun sırayla yapılması gerekir. Bu yöntemler yoğunluk farkı ile ayırma, buharlaştırma, damıtma, eleme, süzme, dinlendirme ve mıknatısla ayırma olarak sıralanabilir. Kum-su-yağ karışımı Şimdi bir etkinlik yaparak hangi karışımı hangi yöntemle ayırabileceğimizi öğrenelim.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 127[/syf]

Amaç: Karışımları ayırmak için uygun yöntemi seçmek

İzlenen Yol

1. Arkadaşlarınızla 4-5 kişilik çalışma grupları oluşturunuz. Aranızda iş bölümü yapınız. İş bölümü yaparken görevleri eşit dağıtmaya ve adil olmaya dikkat ediniz.
2. Beherglaslardan birine kum ve odun talaşı diğerine tuz ve su ekleyerek karışımı oluşturunuz.
3. Yandaki fotoğrafta gördüğünüz gibi düzeneği kurunuz. Bunun için üçayağa destek çubuğunu takınız. Sacayağı üzerine tel kafesi koyunuz. Cam balonun ağzına iki delikli lastik tıpayı takınız. Cam balonu bünzen kıskacıyla destek çubuğuna tutturup fotoğraftaki gibi sacayak üzerine yerleştiriniz. Deney tüpünün ağzına tek delikli lastik tıpayı takınız. Cam boruyu lastik tıpaya takınız. Beherglasa bir miktar su koyarak deney tüpünü içine koyunuz. İkinci cam boruyu cam balonun ağzındaki lastik tıpaya takıp lastik boruyu deney tüpü ve cam balona takılan cam borulara geçirerek birleştiriniz.
4. Cam balona 100 mL su, 50 mL etil alkol koyunuz. Oluşturduğunuz karışımların görünümlerini inceleyiniz.
5. Karışımlardaki maddeleri birbirinden ayırmak için hangi yöntemleri uygulayabileceğinizi tahmin ediniz. Tahminlerinizi aşağıdaki çizelgede tahminim bölümüne yazınız. İspirto ocağını yakarak cam balondaki karışımı ısıtmaya başlayınız. Sıvı kaynamaya başladığında deney tüpünde neler olduğunu gözlemleyiniz.
6. Kum-odun talaşı, tuz-su, su-etil alkol karışımlarını ayırmak için karar verdiğiniz yöntemleri uygulayınız. Daha sonra aşağıdaki çizelgeyi doldurunuz.
7. Kum-odun talaşı karışımını su içine dökerek hangi maddenin su üzerinde hangi maddenin suya battığını tespit ediniz. Su üzerinde kalan maddeyi kaşıkla alınız. Kalan maddeden suyu süzerek iki maddeyi ayırınız.
8. Tuzlu-su karışımından suyu kaynatarak buharlaştırınız. Geride hangi maddenin kaldığını tespit ediniz.

Sonuç

1. Odun talaşı ve kumu ayırmak için uyguladığınız yöntem nedir?

  • Cevap: Bu yöntem su karışımı yoğunluk farkı ile ayırma yöntemidir.

2. Su ve tuz karışımını ayırmak için uyguladığınız yönteme ne ad verirsiniz?

  • Cevap: Su tuz ve su şeker karışımları için en uygun ayırma yöntemi basit damıtma yöntemidir. Damıtma ya da distilasyon dediğimiz yöntem kaynama noktası farkından yararlanılarak gerçekleştirilen bir ayırma yöntemidir.

3. Su ve etil alkol karışımını ayırmak için uyguladığınız yöntem nedir?

  • Cevap: Gaz hale geçmiş olan etil alkol buzdan geçirilir ve böylece yoğuşturulmuş olur. Ardından sıvı faza tekrar dönmüş olan etil alkol ayrı bir kap içerisinde biriktirilir. Bu sayede sıvı- sıvı su ve etil alkol karışımı damıtma yöntemi yardımı ile birbirinden ayrılmış olur.

4. Karışımdaki maddeleri ayırmak için maddelerin hangi özelliğinden yararlandınız?

  • Cevap: Maddenin ayırt edici özelliklerden bazıları erime noktası, kaynama noktası ve donma noktasıdır. Ayrıca maddelerin yoğunlukları da ayırt edici özellikleri arasında yer almaktadır. Maddelerin çözebilme ve çözünebilme özelliklerinden faydalandık.

5. Görev paylaşımının adil olması ve adaletli davranılması ne gibi kolaylıklar sağlamıştır?

  • Cevap: Herkesin konuyu çok iyi bir şekilde yaparak yaşayarak öğrenmesini sağlamıştır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 128[/syf]

Yoğunluk Farkı ile Ayırma

Yoğunluk, maddelerin ayırt edici özelliklerinden biridir ve bir maddeyi başka bir maddeden ayırt etmeye yarar. Karışımda maddelerin yapısal özelliklerini koruduklarını biliyorsunuz. Karışımdaki maddelerin yoğunluklarının birbirinden farklı olmasından yararlanılarak karışımlar, kendini oluşturan maddelere ayrılabilir. Bu yöntem buğdayla samanı birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Buğday ve saman karışımı havaya savrulduğunda rüzgâr, yoğunluğu buğdaydan küçük olan samanı uzağa sürükler. Böylece buğday samandan ayrılır. Yoğunlukları farklı maddeler buğday-saman karışımında olduğu gibi savrularak rüzgârın etkisiyle ayrılabildiği gibi suyla karıştırılarak da ayrılabilir.

Farklı iki katı maddeden oluşan bir karışımı ayırmak için bu karışımın üzerine karışımdaki maddelerle etkileşmeyen bir sıvı eklenir. Sıvının yoğunluk değeri, karışımdaki maddelerin yoğunluk değerleri arasında olmalıdır. Sıvı eklendiğinde karışımı oluşturan maddeler yoğunluklarına göre tabakalar hâlinde sıralanır. Yoğunluğu, sıvıdan büyük olan madde kabın alt kısmında, küçük olan ise kabın üst kısmında toplanır. Böylece karışımı oluşturan maddeler birbirinden ayrılır.

Yoğunluk farkı ile ayırma yöntemi, sanayide sıkça kullanılır. Örneğin atık kâğıtlar geri dönüşüm için fabrikalara gönderildiğinde kâğıtları üzerindeki mürekkep ve boyadan ayırmak için bu maddeler çözücü özellikteki farklı sıvıların içine atılır. Bu sıvının yoğunluğu kâğıdın yoğunluğundan küçük, mürekkep ve boyanın yoğunluğundan büyüktür. Böylece mürekkep ve boya sıvı üzerine çıkarken kâğıtlar dibe batar ve karışımdaki maddeler birbirinden ayrılır. Geri kazanılan beyaz kâğıt yeniden işlenerek kullanıma hazır duruma getirilir. Yoğunluk farkı ile ayırma yöntemi, suda çözünmeyen katı maddelerle oluşan karışımların ayrılmasının yanı sıra birbiri içerisinde çözünmeyen sıvı maddelerin ayrılmasında da kullanılabilir. Bu sıvı karışımlarını ayırmak için ayırma hunisi kullanılır. Ayırma hunisine konulan karışım bir süre bekletildikten sonra yoğunluğu büyük olan alttaki sıvı, musluk açılarak alınır. Yoğunluğu küçük olan sıvı ise başka bir kaba alınabilir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 129[/syf]

Buharlaştırma ile Ayırma

Salça, pekmez, pestil, marmelat gibi gıdaların nasıl hazırlandığını merak ettiniz mi? Örneğin salça, domates püresinden elde edilir. Domates püresinin fazla sulu olan kısmı istenilen kıvam elde edilinceye kadar kaynatılır ve içindeki su buharlaştırılır. Geriye kalan yoğun madde salçayı oluşturur.

Buharlaştırma ile ayırma yöntemi, bir sıvının içinde çözünmüş katı maddeyi sıvıdan ayırmak için kullanılan bir yöntemdir. Suda çözünmüş katı maddelerden oluşan karışımları ayırmak için suyun karışımdan uzaklaştırılması gerekir. Bunun için buharlaştırma yöntemi kullanılır. Bu yöntemde karışım ısıtılır. Isınan karışımdan su, hızla buharlaşarak uzaklaşır. Geriye suda çözünmüş olan katı madde kalır. Örneğin Tuz Gölü’nden tuz elde edilmesinde buharlaştırma ile ayırma yöntemi uygulanır. Şeker fabrikalarında, şeker pancarından şeker elde edilmesinde uygulanan yöntemlerden biri buharlaştırmadır. Şeker pancarı çeşitli işlemlerden geçirilerek sulu şerbet elde edilir. Bu şerbet ısıtılarak suyu buharlaştırılır ve böylece şeker elde edilmiş olur.

Damıtma ile Ayırma

Suda çözünen katı bir madde suyun buharlaştırılması ile ayrılabilir. Suda katı yerine sıvı çözünmüş ise yine aynı yöntemle ayrılabilir mi? Yer altından çıkarılan ham petrol birçok maddenin karışımından oluşmuştur. Genelde siyah renkli, koyu kıvamda bir sıvıdır. Bu sıvıdan benzin, mazot gibi yakıtlar elde edilir. Aynı zamanda kumaş, boya, plastik gibi yüzlerce ürünün ham maddesi de petroldür. Yer altından çıkarılan ham petrol, çeşitli katı, sıvı ve gaz maddeleri içeren heterojen bir karışımdır. Yapısındaki katı ve gazlardan arındırılan petrol, rafinerilerde ayrımsal damıtma yöntemi ile kendini oluşturan sıvı bileşenlerine ayrılarak kullanılabilir hâle getirilir. Ham petrolün benzin, mazot gibi maddelere ayırma işlemi rafinerilerde yapılır. Ham petrol önce ısıtılarak buharlaştırılır. Oluşan buhar ayrımsal damıtma kulesine gönderilir. Havayla soğutulan kulede yoğuşma sıcaklığına göre farklı maddeler elde edilir. Ham petrolde olduğu gibi karışımdaki maddelerin önce buharlaştırılıp oluşan buharların uzun bir kulede tekrar yoğuşturulmasıyla yapılan ayırma işlemine ayrımsal damıtma denir.

Cabir bin Hayyan

Câbir bin Hayyân İslam kimyacılarının en ünlüsü, tabiat filozofu ve çok yönlü bir âlimdir. Hayatı hakkında çok az şey bilinmektedir. Câbir’in çalışmaları tıp, astronomi, matematik, felsefe ve dönemin diğer ilim alanlarına yayılmışsa da o birinci derecede bir kimyacı olarak kabul edilir. Onun kimya tarihindeki yerinin modern kimyanın kurucuları ile denk olduğu söylenmektedir. Tabiat bilimlerinde deneysel metodun önemini tam olarak kavramış ve bu metodu bütün çalışmalarında uygulamıştır.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 130[/syf]

Yukarıdaki şema, bir petrol rafinerisindeki ayrımsal damıtma işleminde ürünlerin elde edilmesiyle ilgilidir. Ham petrolü oluşturan sıvıların kaynama noktaları farklıdır. Ham petrol yaklaşık 40 m yüksekliğindeki ayrımsal damıtma kulelerine gönderilir. Kulede üst üste dizilmiş raflar bulunur. Buharlaşan petrol en alt raftan girer ve yükseldikçe soğur. Önce en ağır kısımlar yoğuşur. Buhar yükseldikçe raflarda daha hafif sıvılar yoğuşmaya başlar. Kulenin en üstünden hiç yoğuşmayan gaz çıkar.

Damıtma ile ayırma yöntemi sıvı-sıvı karışımlarının ayrılmasında kullanılır. Bu yöntemde karışımdaki maddelerin kaynama noktalarının farklı olmasından yararlanılır. Karışım ısıtılınca kaynama noktası daha düşük olan sıvı önce buharlaşırken kaynama noktası yüksek olan sıvı geride kalır. Önce buharlaşan sıvı soğutularak yoğuşturulur ve farklı bir kapta toplanır.

Damıtma; ham petrolün ayrılmasında, bitkisel yağ üretiminde ve suyun saflaştırılmasında kullanılan bir yöntemdir. Doğadaki karışımlar genellikle ikiden fazla maddeden oluşur. Dolayısıyla bu tür karışımların ayrılmasında tek bir ayırma yönteminin kullanılması yeterli olmayabilir. Karışımı oluşturan maddelerin özelliklerine göre sırayla farklı ayırma yöntemleri kullanılanarak karışım kendini oluşturan maddelere ayrılabilir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 126-127-128-129-130 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve  aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz 🙂

Fen Bilimleri Kitabı Cevapları
☺️ BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
happy
0
clap
0
love
0
confused
0
sad
0
unlike
0
angry